Driedubbel glas (triple glas): onze specialiteit

De formule

We berekenen hoeveel warmte er minder door je ramen weglekt: het verschil in U-waarde van het hele raam (glas en kader samen) maal de oppervlakte en de graaddagen van een gemiddeld jaar. Daar trekken we de zonnewarmte van af die je misloopt, omdat driedubbel glas iets minder zon binnenlaat (lagere g-waarde). Die nuttige warmte delen we door het rendement van je verwarming: zo krijg je de energie die je minder koopt. Tot slot vermenigvuldigen we met een realiteitsfactor, omdat woningen in de praktijk minder verbruiken dan berekend.

ΔQ = A × [(U_w,oud − U_w,nieuw) × HDD × 24 / 1000 − (g_oud − g_nieuw) × (1 − FF) × F_sh × F_inc × F_dirt × I_sol × η_util]
ΔE = f × ΔQ / η
€ = ΔE × prijs per kWh · CO₂ = ΔE × EF

A = raamoppervlakte, U = warmtedoorgangscoëfficiënt van het hele raam (Uw, glas en kader samen; hoe lager, hoe minder warmteverlies), g = zontoetreding van het glas, HDD = graaddagen, FF = kaderaandeel, F = correcties voor beschaduwing, invalshoek en vuil, I = zoninstraling op de ramen tijdens de stookdagen, η (util) = deel van de zonnewarmte dat nuttig is, f = realiteitsfactor, η = rendement van je verwarming, EF = emissiefactor. Bij stookolie is de prijs per kWh de prijs per liter gedeeld door 10,63 kWh per liter. Voor de ondergrens rekenen we met de lage realiteitsfactor en een Uw van het nieuwe raam die 0,1 W/m²K hoger ligt (eigen, voorzichtige aanname); voor de bovengrens met de hoge realiteitsfactor.

Met de waarden hieronder is HDD × 24 / 1000 = 55,92 kWh per jaar per m² raam en per W/m²K verschil in Uw, en levert elke 0,1 lagere g-waarde 11,6 kWh minder nuttige zonnewarmte per m² raam per jaar.

Gebruikte waarden

Realiteitsfactor

Berekeningen overschatten het werkelijke verbruik, vooral in weinig geïsoleerde woningen. Sunikka-Blank en Galvin (2012) vonden bij 3.400 Duitse woningen gemiddeld 30 % minder verbruik dan berekend; Cozza et al. (2020) toonden dat besparingen die vanuit het berekende verbruik voorspeld worden, 37 % te hoog liggen; Majcen et al. (2013) zagen bij bijna 200.000 Nederlandse woningen dat vooral woningen met een slecht label veel minder verbruiken dan berekend. Ook in Vlaanderen ligt het berekende verbruik meestal hoger dan het gemeten verbruik, zelfs bij recente, zuinige woningen: Staepels et al. (2013) vonden bij 70 recente woningen ± 30 % overschatting (verwarming en warm water samen), Delghust et al. (2015) een overschatting bij de meeste van 537 recente EPB-woningen.

De factor per type woning (laag, centraal en hoog) is een ingenieursinterpolatie van deze studies, geen meetwaarde uit één studie.

Wat niet is meegerekend

• Minder tocht en infiltratie door nieuwe, luchtdichtere ramen: metingen lopen sterk uiteen, van bijna geen tot een duidelijke daling. Voorzichtigheidshalve tellen we het niet mee.
• Rebound: een deel van de besparing wordt vaak extra comfort, bijvoorbeeld een warmere woning (Sorrell 2009).
• Regio: we rekenen met de graaddagen van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. In de Vlaamse provincies ligt dat maar enkele procenten hoger of lager; in de Ardennen zijn er tot ± 25 % meer graaddagen, dus ook meer besparing.
• De Uw-waarden gelden voor een referentieraam van 1,23 × 1,48 m. Kleinere ramen of ramen met veel verdelingen hebben verhoudingsgewijs meer kader en dus een iets hogere Uw. De aansluiting van het raam op de muur en de oriëntatie van je ramen (we rekenen met een gemiddelde van zuid, oost, west en noord) zitten er niet apart in.
• Voor het oude en het nieuwe raam rekenen we met hetzelfde glasaandeel (70 %). Nieuwe kaders zijn vaak iets breder, waardoor er nog iets minder zon binnenkomt. Daardoor kan de werkelijke besparing enkele procenten lager liggen, ruim binnen de bandbreedte.
• All-in prijzen bevatten ook vaste kosten. Per bespaarde kWh bespaar je in werkelijkheid dus iets minder, vooral bij elektriciteit.
• De standaardprijzen zijn gemiddelden over twaalf maanden. In september 2026 lagen de prijzen hoger (aardgas 10,62 c€/kWh en elektriciteit 38,80 c€/kWh in Vlaanderen volgens de CREG, stookolie maximumprijs € 1,56 per liter vanaf 2.000 l). Met je eigen, actuele prijs wordt de schatting nauwkeuriger.
• De emissiefactoren voor aardgas en stookolie gaan enkel over de verbranding, niet over winning en transport. Voor elektriciteit gebruiken we de gemiddelde uitstoot van de Belgische elektriciteitsproductie in 2024 (CO₂-equivalent, EEA); die schommelt van jaar tot jaar.

Stand: september 2026. Prijzen en factoren worden jaarlijks nagekeken.

Bronnen

1. Cooling and heating degree days by NUTS 2 regions – annual data (nrg_chddr2_a). Eurostat (data JRC AGRI4CAST), bijgewerkt 8 mei 2026. DOI 10.2908/NRG_CHDDR2_A. Gegevens BE10 via de Eurostat-API. Regio BE10, indicator HDD; gemiddelde 2016–2025 = 2.328 K·d (eigen berekening). Methode (nrg_chdd_esms §3): som van (18 °C − daggemiddelde) op dagen met een daggemiddelde ≤ 15 °C.
2. Transmissiereferentiedocument (TRD), bijlage 4 bij het ministerieel besluit van 28 december 2018, versie voor aanvragen vanaf 1 januari 2026. Vlaamse overheid (VEKA), MB 15 december 2025, BS 24 december 2025. §8.5 Eq. 92–95 (p. 43–44, Uw = 0,7 of 0,8 × Ug + 0,3 of 0,2 × Uf + 3 × Ψg); Tabel H.14 (p. 135, Uf); Tabel H.15 (p. 136, Ug); Tabel H.16 (p. 137, g); Tabel E 1 (p. 102, Ψg); §5.3 Tabel [1] (p. 15, Rsi 0,13).
3. Een glasheldere kijk op de Belgische beglazingen. Verbond van de Glasindustrie (VGI, Indufed), juli 2019. p. 7: Ug, lichttoetreding en g-waarde per beglazingstype (4 mm enkel glas Ug 5,8; 4/12/4 lucht Ug 2,9, g 0,77; HR 4/15 argon Ug 1,1, g 0,62; driedubbel 4/15/4/15 argon Ug 0,6, g 0,50).
4. Bijlage V – Bepalingsmethode van het energieprestatiepeil van woongebouwen (EPW), bijlage 1 bij het besluit van de Vlaamse Regering (VR 2022 2110 DOC.1125/3BIS). Vlaamse Regering (VEKA); dezelfde methode in Bijlage XXI van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, oktober 2022 (Brussel: november 2020). Brusselse Bijlage XXI (EPW-methode). Vlaamse Bijlage V: Tabel [43] afgifterendement (p. 64), Tabel [7] (p. 65), Eq. 331 condensatieketel (p. 84), Tabel [44] (p. 87), Bijlage F Tabel [24] (p. 219). Brusselse Bijlage XXI: §7.6 benuttingsfactor (p. 26), §7.10.3.2 Eq. 52–53 vervuiling 0,95 en glasaandeel 0,7 (p. 39), §7.10.3.3.2 Eq. 54 invalshoek 0,9 (p. 40), Bijlage C.2.4 horizonhoek 25° (p. 184).
5. PVGIS 5.3 – uurreeksen zonnestraling (seriescalc), eigen aggregatie. Europese Commissie, Joint Research Centre (JRC), data 2005–2023 (SARAH3/ERA5), opgevraagd 25 september 2026. API-opvraging zuidgevel Ukkel 2005–2023 (JSON, ± 18 MB). Ukkel, verticaal vlak, dagen met daggemiddelde ≤ 15 °C: zuid 589,7, oost 372,0, west 363,8, noord 158,5 kWh/m² (gemiddelde 371). Beschaduwing met horizonhoek 25° op dezelfde uurwaarden: gemiddeld ± 0,58.
6. Performance of EN ISO 13790 utilisation factor heat demand calculation method in a cold climate. Jokisalo & Kurnitski, Energy and Buildings 39(2), 236–247, 2007. DOI 10.1016/j.enbuild.2006.06.007. Achtergrond bij de onzekerheid van de benuttingsfactor; de rekenregel zelf komt uit de EPW-methode §7.6.
7. Uw-controletabel Kömmerling 76 MD volgens EN ISO 10077-1 (verwerker Porta Fenster), met eigen herberekening. Porta Fenster (tabel); herberekening Fram, formule zoals in TRD Eq. 19, september 2026. Referentieraam 1,23 × 1,48 m (Aw 1,8204 m²), aanzichtbreedte kader + vleugel 0,12 m, Ug 0,6, Uf 1,0 (Kömmerling 76 MD), Ψ 0,036 W/mK: Uw = (1,2276 × 0,6 + 0,5928 × 1,0 + 4,46 × 0,036) / 1,8204 = 0,818. De link is een controletabel van een Kömmerling-verwerker (76 MD, zelfde maat). De norm zelf is betalend en niet ingezien. Met staalversterking (Uf 1,1–1,2) wordt Uw ± 0,84–0,87; de ondergrens (+0,1 W/m²K) dekt dat.
8. Kömmerling-systemen bij Fram (76 AD, 76 MD, 88 MD). Fram, september 2026. Tabel systemen: Uf 76 MD tot 1,0 W/(m²K).
9. 'Warm Edge' Working Party – Data sheets Psi values for windows. Arbeitskreis Warme Kante, Bundesverband Flachglas e.V. (kopie gehost door de Masaryk-universiteit), 2008–2013 (revisies per blad). Datasheets kunststofkader, driedubbel glas: Ψ 0,030–0,050 W/mK.
10. Star75 – productpagina. Aliplast, geraadpleegd 25 september 2026. Uw 0,94 W/m²K bij 1230 × 1480 mm, Ug 0,6, Ψ 0,036. Zie ook /merken/aliplast/.
11. Ug-value and edge heat loss of triple glazed insulating glass units: A comparison between measured and declared values. Ghazi Wakili et al., Journal of Building Engineering 44, 103031, 2021. DOI 10.1016/j.jobe.2021.103031. Vijf driedubbele beglazingen met gedeclareerde Ug 0,6: alle vijf gemeten hoger. De marge van 0,1 W/m²K op Uw is een eigen, voorzichtige aanname; de grootte komt niet uit het artikel.
12. Hoogrendementsglas. Vlaamse overheid (vlaanderen.be), geraadpleegd 25 september 2026. Glastemperatuur binnen bij 0 °C buiten en 20 °C binnen: enkel glas 5,6 °C, dubbel glas 12,8 °C, hoogrendementsglas 17,3 °C, drievoudig glas 18,5 °C (controle van de formule 20 − 0,13 × Ug × 20).
13. Wärmepumpen heizen auch im Altbau klimafreundlich (persbericht, project WP-QS im Bestand). Fraunhofer ISE, 3 november 2025. p. 2: lucht-waterwarmtepompen in bestaande woningen halen gemiddeld een jaarprestatiefactor (JAZ) van 3,4 (bereik 2,6–4,9).
14. Maandelijkse boordtabel elektriciteit en aardgas – september 2026 (en de boordtabellen van 12/2025, 03/2026 en 06/2026). CREG, september 2026. Vlaanderen, residentieel, all-in: aardgas T2 17.000 kWh en elektriciteit Dc 3.500 kWh enkelvoudig. Gemiddelde van de maandwaarden 10/2025–09/2026: 8,33 c€/kWh aardgas, 35,55 c€/kWh elektriciteit.
15. Omzetting m³ gas naar kWh. CREG, geraadpleegd 25 september 2026. De calorische bovenwaarde schommelt rond 11,6 kWh/m³ voor hoogcalorisch gas (H).
16. Officieel tarief van de aardolieproducten (maximumprijzen) en maandgemiddelden gasolie verwarming. FOD Economie, AD Energie (be.STAT), tarief nr. 2026/186 geldig vanaf 26 september 2026; be.STAT geraadpleegd 25 september 2026. Maandgemiddelden maximumprijs gasolie verwarming (be.STAT, FOD Economie). Gasolie verwarming (H0/H7) vanaf 2.000 liter, incl. btw. Gemiddelde van de maandgemiddelden 09/2025–08/2026 (be.STAT): € 0,9985 per liter. De link naar het officiële tarief toont altijd de meest recente lijst.
17. 2006 IPCC Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories, Vol. 2 Energy, Ch. 2 Stationary Combustion. IPCC / IGES, 2006. Table 2.5 (residentieel): aardgas 56.100 en gasolie 74.100 kg CO₂/TJ op onderste verbrandingswaarde; omgerekend naar bovenste verbrandingswaarde met 0,90 en 0,94 (EPW Bijlage F): 0,1818 en 0,2508 kg/kWh. Enkel CO₂ uit verbranding.
18. Greenhouse gas emission intensity of electricity generation. European Environment Agency (EEA), gepubliceerd 6 november 2025, gewijzigd 10 juli 2026. Landengrafiek, België 2024: 155 g CO₂e per kWh.
19. Berekeningsmethode voor de EPB-certificering van openbare gebouwen (bijlage 1), versie 11/18. Leefmilieu Brussel, november 2018. Tabel 1 (p. 7): stookolie 10,63 kWh per liter; aardgas type H 11,63 kWh per m³ (bovenste verbrandingswaarde).
20. Introducing the prebound effect: the gap between performance and actual energy consumption. Sunikka-Blank & Galvin, Building Research & Information 40(3), 260–273, 2012. DOI 10.1080/09613218.2012.690952. 3.400 Duitse woningen: gemiddeld 30 % minder verbruik dan berekend; het verschil groeit naarmate de woning slechter scoort.
21. Theoretical vs. actual energy consumption of labelled dwellings in the Netherlands: Discrepancies and policy implications. Majcen, Itard & Visscher, Energy Policy 54, 125–136, 2013. DOI 10.1016/j.enpol.2012.11.008. Bijna 200.000 Nederlandse woningen: woningen met een slecht label verbruiken veel minder dan berekend.
22. Do energy performance certificates allow reliable predictions of actual energy consumption and savings? Learning from the Swiss national database. Cozza et al., Energy and Buildings 224, 110235, 2020. DOI 10.1016/j.enbuild.2020.110235. 1.172 Zwitserse gebouwen: besparingen berekend vanuit het theoretische verbruik zijn 37 % overschat.
23. Regulatory energy calculations versus real energy use in high-performance houses. Delghust, Roelens, Tanghe, De Weerdt & Janssens, Building Research & Information 43(6), 675–690, 2015. DOI 10.1080/09613218.2015.1033874. 537 recente, zeer zuinige Vlaamse EPB-woningen (nieuwbouw): de officiële methode overschat het verwarmingsverbruik van de meeste woningen.
24. Energy performance labels for dwellings versus real energy consumption. Staepels, Verbeeck, Roels, Van Gelder & Bauwens, Proceedings of Building Simulation 2013 (13th IBPSA Conference, Chambéry), 2013. DOI 10.26868/25222708.2013.1331. 70 recente Vlaamse woningen (nieuwbouw vanaf ± 2006, zonder zonneboiler): berekend verbruik voor verwarming en warm water samen ± 30 % hoger dan het gemeten gasverbruik, vooral door het deel voor warm water (p. 7–8).
25. Empirical estimates of the direct rebound effect: A review. Sorrell, Dimitropoulos & Sommerville, Energy Policy 37(4), 1356–1371, 2009. DOI 10.1016/j.enpol.2008.11.026. Directe rebound bij energiediensten van huishoudens in de OESO, waaronder verwarming, doorgaans kleiner dan 30 %.